Το 1975, ο Αμερικανός φυσικός και μαθηματικός Τζακ Χέδερινγκτον (Jack Hetherington) του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν θέλησε να δημοσιεύσει στο επιστημονικό περιοδικό Physical Review Letters μερικά από τα αποτελέσματα της έρευνάς του στον τομέα της φυσικής χαμηλών ενεργειών. Ένας συνάδελφός του, στον οποίο ο Χέδερινγκτον είχε δώσει την εργασία του για μια δεύτερη ματιά, επισήμανε ότι είχε χρησιμοποιήσει κατά λάθος στο κείμενο το πρώτο πληθυντικό, το «εμείς», παρόλο που ο Χέδερινγκτον ήταν ο μοναδικός συντάκτης. Το περιοδικό θα απέρριπτε την εργασία λόγω αυτού του αμελητέου λάθους.
Ξέρω τι σκέφτεστε: τίποτα που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με ένα απλό Ctrl + F. Όμως, το 1975 οι άνθρωποι δεν έγραφαν στο Microsoft Word, αλλά σε γραφομηχανές. Δεν υπήρχε εύκολος τρόπος το λάθος να διορθωθεί χωρίς το άρθρο να δακτυλογραφηθεί απ’ την αρχή. Τι έκανε λοιπόν ο Χέδερινγκτον; Αντί να σπαταλήσει τον χρόνο του για να ξαναγράψει το άρθρο χρησιμοποιώντας το πρώτο ενικό, απόφασισε -όπως κάθε τεμπέλης που σέβεται τον εαυτό του- να προσθέσει έναν έτερο συντάκτη ώστε το πρώτο πληθυντικό να βγάζει νόημα: τον Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ.
Το 1975, εκτός από το Microsoft Word, δεν υπήρχε ούτε το internet, ούτε και το Google Scholar. Ακόμα και αν υπήρχαν όμως, ακόμα και αν κάποιος αναζητούσε το όνομα «Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ», δε θα το έβρισκε σε κανένα πανεπιστήμιο ή ερευνητικό κέντρο. Γιατί ο Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ δεν ήταν επιστήμονας. Δεν ήταν καν άνθρωπος. Ήταν γάτος.
Αντί να ζητήσει από κάποιον συνάδελφό του να συμμετέχει στην εργασία ως συντάκτης, ο Χέδερινγκτον αποφάσισε να μοιραστεί το έργο του με τον γάτο του, τον Τσέστερ. Ο Τσέστερ ήταν τέκνο ενός άλλου γάτου, του Γουίλαρντ. Σκεπτόμενος ότι οι συνάδελφοί του ίσως θα αναγνώριζαν το όνομα του κατοικιδίου του, θεώρησε καλύτερο να χρησιμοποιήσει τα αρχικά του γάτου. Καθώς οι περισσότεροι Αμερικανοί έχουν τουλάχιστον δύο μικρά ονόματα, έγραψε το όνομα του Τσέστερ ως F.D.C. Willard (Felis Domesticus Chester Willard - το Felis Domesticus ήταν η επιστημονική ονομασία της οικιακής γάτας, όπως είναι το Homo sapiens για τους ανθρώπους). Το άρθρο του, με τίτλο «Two-, Three-, and Four-Atom Exchange Effects in bcc ³He», γραμμένο από τους Τζ.Χ. Χέδερινγκτον και Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ, έγινε δεκτό από το Physical Review και δημοσιεύτηκε στο τεύχος 35, τον Νοέμβριο του 1975.
Το 1978, τρία ολόκληρα χρόνια μετά, στο 15ο Διεθνές Συνέδριο για τη Φυσική Χαμηλών Ενεργειών στη Γκρενόμπλ, η πραγματική ταυτότητα του Τσέστερ τελικά αποκαλύφθηκε στο ευρύ κοινό. Δεν μπόρεσα να εξακριβώσω τον τρόπο, αλλά υπάρχουν δύο εκδοχές της ιστορίας: η μία λέει ότι ένας επισκέπτης έφτασε στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Σικάγο αναζητώντας τους συγγραφείς. Καθώς ο Χέδερινγκτον απουσίαζε, ο επισκέπτης ζήτησε να μιλήσει με τον Γουίλαρντ - και κάπου εκεί το αστείο κατέρρευσε. Η άλλη εκδοχή λέει ότι ο ίδιος ο Χέδερινγκτον έστειλε μερικά υπογεγραμμένα αντίγραφα του άρθρου του σε φίλους και συνάδελφους, συμπεριλαμβάνοντας σε αυτά ως υπογραφή του Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ την πατημασιά του Τσέστερ. Αυτό συνέβη όντως, όμως δεν είμαι σίγουρος αν έγινε πριν ή μετά την αποκάλυψη πως ο Γουίλαρντ ήταν ο γάτος Τσέστερ.
Ο Γουίλαρντ συνέχισε το έργο του στον ακαδημαϊκό χώρο, βοηθώντας τους συναδέλφους του με την παρουσία του σε πολυάριθμες συζητήσεις για τη φυσική χαμηλών ενεργειών, με τη συμβολή του να περιγράφεται ως «χρήσιμη» από τους συνεργάτες του σε ιδιωτική και επίσημη αλληλογραφία. Στις 26 Νοεμβρίου του 1975, ο πρόεδρος του τμήματος Φυσικής στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, Δρ. Τρούμαν Ο. Γούντραφ, έγραψε μια επιστολή στον Χέδερινγκτον:
Δε θα έπρεπε ποτέ να έχω το θράσος να σκεφτώ να προσεγγίσω έναν τόσο διακεκριμένο φυσικό όπως ο Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ, με σκοπό να του κεντρίσω το ενδιαφέρον να ενταχθεί σε ένα πανεπιστημιακό τμήμα όπως το δικό μας, το οποίο, άλλωστε, δεν κατατάχθηκε ούτε καν μεταξύ των 30 καλύτερων στη μελέτη Ρόουζ - Άντερσον του 1969. Σίγουρα ο Γουίλαρντ μπορεί να φιλοδοξεί για μια συνεργασία με ένα πιο διακεκριμένο τμήμα. Ωστόσο, ενθαρρυμένος από την άποψή σας ότι ενδεχομένως θα καταδεχόταν να δει ευνοϊκά τη μέτρια ευκαιρία που έχουμε να του προσφέρουμε, σας ικετεύω –εσάς, τον φίλο και συνεργάτη του– στην πλέον κατάλληλη στιγμή (ας πούμε, κάποιο βράδυ που κυκλοφορούν το μπράντι και τα πούρα) να του θέσετε το ζήτημα (με κάθε δυνατή λεπτότητα, περιττό να προσθέσω). Μπορείτε να φανταστείτε την καθολική αγαλλίαση αν πράγματι ο Γουίλαρντ πειθόταν να έρθει μαζί μας, έστω και μόνο ως Επισκέπτης Διακεκριμένος Καθηγητής;
Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν αρχεία του Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ στη μισθοδοσία του πανεπιστημίου, μπορούμε μόνο να υποθέσουμε ότι ο Τσέστερ σνόμπαρε τη μέτρια ευκαιρία και αποχώρησε νωχελικά αλλά γεμάτος χάρη, όπως συνηθίζουν να κάνουν οι γάτες. Παρόλα αυτά, ο Χέδερινγκτον έδωσε τον ρόλο του «Συμβούλου Θήρευσης Τρωκτικών» του πανεπιστημίου στον Τσέστερ. Επιπλέον, η συνεισφορά του αναφερόταν συχνά από τους συναδέλφους του Χέδερινγκτον ως καθοριστική, σ’ έναν αριθμό πειραμάτων που σχετίζονταν με τη στροφορμή και τις βαρυτικές δυνάμεις.
Αυτό, όμως, δεν ήταν το τέλος της ακαδημαϊκής του καριέρας. Το 1980, ο Τσέστερ ξεσκόνισε την πένα του και συνέγραψε αβίαστα το άρθρο «L’hélium 3 solid. Un antiferromagnétique Nucléaire» εξ ολοκλήρου στα γαλλικά για το περιοδικό «La Recherche». Ποιος να το περίμενε ότι ο γάτος γνώριζε και γαλλικά, πέρα από φυσική; Στην πραγματικότητα, το άρθρο είχε γραφτεί από μια ομάδα ερευνητών από τη Γαλλία και την Αμερική, συμπεριλαμβανομένου του Χέδερινγκτον, οι οποίοι δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν σε ορισμένα σημεία του περιεχομένου του. Όταν δεν κατέστη δυνατός ένας ικανοποιητικός συμβιβασμός μεταξύ των μελών της ομάδας, ο Χέδερινγκτον πρότεινε να ορίσουν τον Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ ως τον μοναδικό συγγραφέα, ώστε αν κάποιος έβρισκε ένα σφάλμα, το όνομα κανενός να μην αμαυρωνόταν.
Ο Τσέστερ απεβίωσε το 1982 σε ηλικία περίπου 14 ετών. Το όνομά και η συνεισφορά του έμειναν στην ιστορία χάρη στο γεγονός ότι το άρθρο στο οποίο ήταν συν-συγγραφέας κατέληξε να είναι αρκετά επιδραστικό και να αναφέρεται συχνά για την επιστημονική του αξία. Όταν αργότερα ρωτήθηκε γιατί έβαλε τον γάτο του ως συντάκτη στο άρθρο, πέρα από τον προφανή λόγο να μη χρειαστεί να το γράψει απ’ την αρχή, ο Χέδερινγκτον εξήγησε ότι «οι περισσότεροι από εμάς πληρωνόμαστε εν μέρει από το πόσες δημοσιεύσεις κάνουμε, και υπάρχει κάποια αποδυνάμωση της επίδρασης της δημοσίευσης στη φήμη κάποιου όταν μοιράζεται με έναν άλλο συγγραφέα. Από την άλλη, δεν αγνόησα εντελώς τη διαφημιστική αξία. Αν [το άρθρο] αποδεικνυόταν τελικά σωστό, οι άνθρωποι θα το θυμούνταν περισσότερο αν η ασυνήθιστη συγγραφική ιδιότητα γινόταν γνωστή. Σε κάθε περίπτωση, προχώρησα και το έκανα και γενικά δεν το μετάνιωσα. Οι περισσότεροι άνθρωποι διασκεδάζουν με την ιδέα, μόνο οι εκδότες, για κάποιο λόγο, φαίνεται να μη βρίσκουν χιούμορ στην ιστορία».
Την 1η Απριλίου του 2014, η Αμερικανική Φυσική Εταιρία, για να τιμήσει τον ρόλο του Φ.Ντ.Τ. Γουίλαρντ και για να βοηθήσει να καταρριφθούν τα εμπόδια που κρατούσαν τα αιλουροειδή μακριά από την ανθρώπινη επιστημονική σταδιοδρομία, ανακοίνωσε ότι όλα τα άρθρα που έχουν συγγραφεί από γάτες θα καθίστανται στο εξής ελεύθερα προσβάσιμα για το κοινό. Πρόσθεσαν επίσης ότι «από την εποχή του Σρέντινγκερ, δεν έχει υπάρξει άλλη τέτοια ευκαιρία για τις γάτες στη φυσική».
Αυτό το γράμμα στάλθηκε αρχικά στις 11 Ιουλίου του 2025. Αν θέλεις να διαβάζεις όλα τα γράμματα τη στιγμή που κυκλοφορούν, στηρίζοντας παράλληλα το περιεχόμενο του Κοσμικού Λάτε, μπορείς να αναβαθμίσεις τη συνδρομή σου με μόλις 15€ τον χρόνο.
Σκέψεις από την Πορτογαλία
Την περασμένη εβδομάδα βρέθηκα για μερικές ημέρες στο δυτικό άκρο της Ιβηρικής Χερσονήσου, κάνοντας κάποιες πολύ απαραίτητες για εμένα διακοπές. Καθώς ανεβοκατέβαινα τους ατελείωτους λόφους του Πόρτο και της Λισαβόνας, και για τον ελάχιστο χρόνο που δεν αναρωτιόμουν πόσο έχει ακόμα αυτή η ανηφόρα γιατοθεό, διάφορες σκέψεις διέσχιζαν τους νευρώνες μου. Υπήρχε ωστόσο μια συγκεκριμένη που τρύπωνε τακτικά στο μυαλό μου και έπειτα από περισυλλογή θα μπορούσα να της δώσω τον τίτλο Η ελευθερία της άγραφης σελίδας. Ή κάτι παρόμοιο αλλά λιγότερο βαρύγδουπο. Σκεφτόμουν πόσο απελευθερωτικό είναι να γνωρίζεις ανθρώπους από άλλες χώρες χωρίς να ξέρεις απολύτως τίποτα για τις πολιτικές τους πεποιθήσεις και χωρίς να καίγεσαι ιδιαίτερα να μάθεις. Πού τοποθετούνται στο πολιτικό σκηνικό; Ψηφίζουν συντηρητικά ή προοδευτικά; Υποστηρίζουν άραγε τον πορτοκαλί κλόουν και το τσίρκο του; Θεωρούν ότι ορισμένες κοινωνικές ομάδες είναι υποδεέστερες από άλλες; Πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή συμβαίνει ή ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό, ξαφνικίτιδα ή ποδάγρα;
Δε με ενδιέφερε να μάθω. Όχι τότε, όχι εκεί. Έτσι κι αλλιώς, η επικοινωνία σε μια γλώσσα που για κανέναν από τους συμμετέχοντες δεν είναι μητρική, θέτει εκ των πραγμάτων κάποιους περιορισμούς. Υπάρχει ομορφιά στην αλληλεπίδραση που δεν κουβαλάει το βάρος της προκατάληψης. Τα μόνα πράγματα που μοιράζεστε είναι ο ενθουσιασμός για όσα έχετε κοινά. Αν έχουν πάει στην Ελλάδα, ας πούμε, ή αν ξέρουν τα Ιωάννινα πέρα από την Αθήνα, τη Μύκονο και τη Σαντορίνη. Τα φαγητά που έχετε φάει και πώς μοιάζουν μεταξύ τους (το pastéis de nata, για παράδειγμα, ένα τοπικό γλυκό της Πορτογαλίας, θυμίζει έντονα την μπουγάτσα). Τις εμπειρίες και δυσκολίες που μοιράζεστε. Πώς αντιμετωπίζουν την επέλαση του υπερτουρισμού και τι έχει κάνει αυτό στις πόλεις τους. Ένας κάτοικος της Λισαβόνας κι ένας κάτοικος της Αθήνας μπορεί να διαφωνούν ριζικά για ένα σωρό πράγματα, αλλά υπάρχει μια βαθιά κατανόηση όταν το θέμα της συζήτησης αφορά την εκτόξευση των ενοικίων λόγω των Airbnb, τον συνωστισμό στους δρόμους και την αλλοίωση της ταυτότητας της γειτονιάς τους. Υπάρχει ένα κοινό βίωμα που δημιουργεί μια ισχυρή αίσθηση αλληλεγγύης.
Την πρώτη μέρα στη Λισαβόνα καθίσαμε για φαγητό σε ένα μαγαζί που το είχε ένα ζευγάρι μεταναστών από την Αίγυπτο. Φάγαμε χαγάουσι (hawawshi - μια πίτα γεμιστή με διάφορα πράγματα - τυπικά κιμά, κρεμμύδι και πιπεριά) και μπάσμπουσα (εδώ αυτό το λέμε ραβανί). Ο παππούς του ιδιοκτήτη ήταν Έλληνας που ζούσε στην Αλεξάνδρεια και ο εγγονός του ήταν πραγματικά χαρούμενος που μας γνώριζε. Τόσο αυτός όσο και η σύζυγός του ήταν ευγενέστατοι, φιλόξενοι και αυθεντικά ενθουσιασμένοι που είχαν την ευκαιρία να μοιραστούν για πρώτη φορά τις συνταγές της πατρίδας τους με μερικούς ανθρώπους από την Ελλάδα.
Πώς θα αντιδρούσα αν μάθαινα ότι ο εν λόγω κύριος ή η κυρία υιοθετούσε μια απεχθή -για τα δικά μου δεδομένα- στάση σε ένα σημαντικό κοινωνικό θέμα; Αν πίστευε, ας πούμε, ότι οι ομοφυλόφιλοι άνθρωποι είναι άρρωστοι και επικίνδυνοι και η θέση τους είναι στη φυλακή; Θα απογοητευόμουν, το δίχως άλλο.
Θα συνεχίσω να αγωνίζομαι και να μιλάω για όλα αυτά τα θέματα που θεωρώ σημαντικά. Όμως, καμιά φορά, ένα διάλειμμα κάνει καλό. Αυτού του τύπου οι συνδέσεις, όπως ένα πιάτο φαγητό που μοιράζεσαι, ακουμπάνε τα πιο θεμελιώδη εξελικτικά μας ένστικτα και είναι βαθιά ανθρώπινες. Μου υπενθυμίζουν πως κανένας άνθρωπος δεν είναι απολύτως καλός ή απολύτως κακός. Οι περισσότεροι είναι όντα περίπλοκα και αντιφατικά. Οι ταυτότητες που υιοθετούμε ή μας αποδίδονται, καμιά φορά λειτουργούν ως τείχη, εμποδίζοντας να δούμε όσα μας ενώνουν. Έχουμε περισσότερα κοινά με την πλειονότητα των ανθρώπων απ' όσα ίσως πιστεύουμε.
Σε περίπτωση που σας ξέφυγε
Πριν από λίγο καιρό δημοσιεύθηκε στα social media το πρώτο επεισόδιο της σειράς MT Curious, που δημιουργήσαμε σε συνεργασία με το Μουσείο Τηλεπικοινωνιών του Ομίλου ΟΤΕ. Αυτό το πρότζεκτ βρισκόταν στα σκαριά εδώ και αρκετούς μήνες, επομένως είμαι χαρούμενος που επιτέλους μπορώ να το μοιραστώ μαζί σας! Η σειρά αποτελείται από μικρά επεξηγηματικά βίντεο που αφορούν θέματα των τηλεπικοινωνιών, όπως το Internet of Things (που θα δείτε στο πρώτο επεισόδιο), τις οπτικές ίνες, το 5G και άλλα τέτοια. Τα επεισόδια θα δημοσιεύονται σιγά σιγά μέσα στους επόμενους μήνες. Εσείς, φυσικά, θα τα λαμβάνετε κι εδώ.
Instagram:
Facebook: https://www.facebook.com/reel/30115596414754699
Είμαι σίγουρος ότι έχετε ακούσει πολλά για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. Σε αυτό το άρθρο, ο Αντώνης Ντινιακός καταγράφει όλη την ιστορία όπως την ξέρουμε μέχρι σήμερα. Το παρασκήνιο του σκανδάλου είναι, μάλλον αναμενόμενα, εντελώς αποκαρδιωτικό.
Σχετικά με τον υπερτουρισμό, ορίστε κι ένα σχετικό και πρόσφατο άρθρο στο Bloomberg.
Μια οπτική που βρήκα ιδιαιτέρως ευφυή. Φανταστείτε ένα παράλληλο σύμπαν, στο οποίο όλοι και όλες οδηγάμε ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Πωλούνται παντού και είναι τα τυπικά οχήματα που κυκλοφορούν στους δρόμους. Και τότε, φανταστείτε κάποιον να προσπαθεί να σας πουλήσει ένα βενζινοκίνητο. Να προσπαθεί να σας πείσει να βάλετε στο αυτοκίνητό σας μια δεξαμενή από ένα εξαιρετικά εύφλεκτο υλικό και μια μηχανή που το χρησιμοποιεί για να προκαλεί αλλελάπηλλες ελεγχόμενες εκρήξεις που δημιουργούν την απαραίτητη ενέργεια για την κίνηση των τροχών. Να παραδέχεται, επίσης, ότι αυτή η διαδικασία παράγει ρύπους που είναι επιβλαβείς για την υγεία σας αλλά και για το περιβάλλον. Ως λογικοί και σκεπτόμενοι άνθρωποι, θα ρωτούσατε: γιατί να το πάρω; Αποδίδει καλύτερα από ένα ηλεκτρικό αυτοκίνητο; Όχι. Είναι πιο ήσυχο; Όχι, ακριβώς το αντίθετο. Είναι πιο εύκολο να κατασκευαστεί ή να επισκευαστεί; Όχι, απαιτεί εκατοντάδες κινούμενα μέρη που πρέπει να συναρμολογηθούν και χρειάζεται σέρβις κάθε λίγο και λιγάκι.
Γιατί στο διάολο να το πάρετε, τότε; Λοιπόν, «φορτίζει» πιο γρήγορα - αλλά όχι στο σπίτι σας. Θα πρέπει να το πηγαίνετε σε σταθμούς που έχουν τεράστιες δεξαμενές εκείνου του πολύ εύφλεκτου και βρόμικου υλικού κάτω από το έδαφος. Είναι όμως ιδανικό αν θέλετε να κάνετε ένα μεγάλο ταξίδι -μεγαλύτερο από 350 χιλιόμετρα- χωρίς να σταματήσετε ούτε για κατούρημα. Και αυτό είναι ίσως το μοναδικό πλεονέκτημά του.
Τι λέτε;
Ετούτο το βίντεο με τον σχεδόν αδιάφορο τίτλο Professor has MENTAL BREAKDOWN and accuses class of cheating, σίγουρα δεν πήγε εκεί που περίμενα αλλά άξιζε κάθε δευτερόλεπτο.
Τι κάνει τον Mr. Beast τον πιο επιτυχημένο YouTuber στην ιστορία; Ένα μακροσκελές και εξαιρετικά ενδιαφέρον αφιέρωμα.
Όλα όσα βλέπετε σε ένα βίντεο του Mr. Beast έχουν έναν σκοπό: να σας αποτρέψουν από το να το κλείσετε. Το έργο του αντανακλά και εντείνει αυτό που το διαδίκτυο έχει κάνει γενικότερα στην κουλτούρα, αλλά και στον εγκέφαλό μας. Αν η ανία, όπως έγραφε ο Γουόλτερ Μπέντζαμιν, είναι «το ονειροπούλι που κλωσάει το αβγό της εμπειρίας» - αν η ανία είναι ένα κρίσιμο έναυσμα για δράση, για την ικανότητα να εκπλήσσει κανείς τον εαυτό του με τις σκέψεις και τις παρορμήσεις του - τότε μια συνέπεια της τελευταίας περίπου δεκαετίας τεχνολογικών και πολιτισμικών αλλαγών υπήρξε η ολοκληρωτική καταστροφή του φυσικού ενδιαιτήματος αυτού του ονειροπουλιού, το οποίο παραγκωνίστηκε για χάρη της ανελέητης εξόρυξης της ντοπαμίνης που τροφοδοτεί την οικονομία της προσοχής.
Ένας από τους αγαπημένους μου καλλιτέχνες κόμικ, μιλάει για τη δημιουργικότητα μέσα από (τι άλλο;) μια σειρά από οκτώ κόμικ.